تغییر ساده در رژیم غذایی شاخص های سن بیولوژیک افراد را تنها در چهار هفته تغییر داد - مجله آراد

مقدار گیری شاخص های مربوط به سن بیولوژیک در این آزمایش بالینی نشان داد افرادی که کربوهیدرات بیشتری مصرف نموده و چربی کمتری خوردند، قوی ترین تغییرات مثبت را تجربه کردند. این یافته برخلاف تصور رایج درباره لزوم حذف کامل کربوهیدرات ها از سفره روزانه است.

دانشمندان دانشگاه سیدنی (University of Sydney) داده های 104 فرد 65 تا 75 ساله را در چارچوب یک آزمایش بالینی دقیق آنالیز کردند. تمام وعده های غذایی داوطلبان به مدت یک ماه به وسیله تیم تحقیقاتی آماده و تحویل داده می شد تا کنترل کاملی روی دریافت غذایی وجود داشته باشد. شرکت نمایندگان به چهار گروه مختلف تقسیم شدند و بدون احتیاج به شمردن کالری، مجاز به مصرف غذا تا حد سیری بودند.

تفاوت رژیم های غذایی و نتایج شاخص های زیستی

الگوهای غذایی آنالیز شده شامل برنامه های مبتنی بر پروتئین حیوانی و گیاهی با مقادیر متفاوت چربی و کربوهیدرات بودند. دو الگوی غذایی شامل منابع حیوانی و گیاهی بود و دو الگوی دیگر به صورت نیمه گیاه خواری با سهم 70 درصدی پروتئین های گیاهی تنظیم شد. در تمام رژیم ها، 14 درصد از کل انرژی روزانه به وسیله پروتئین تامین می شد.

سن شناسنامه ای صرفاً زمان گذشته از تولد را ثبت می نماید، اما سن زیستی شرایط واقعی ارگان ها را بر اساس فشار خون، قند خون، چربی، التهاب و ترکیب بدنی بازتاب می دهد. پژوهشگران با استفاده از روش کلمرا-دوبال (Klemera-Doubal Method) یا KDM و آنالیز 15 نشانگر زیستی کلینیکی شامل انسولین، دور کمر و شاخص توده بدنی، تغییرات اسکلتی و متابولیک را محاسبه کردند.

گروهی که رژیم غذایی پرچرب حیوانی (مشابه الگوی غذایی معمول داوطلبان) داشتند، هیچ تغییر معنی داری در شاخص ها نشان ندادند. اما سه گروه دیگر با افت ملموس سن بیولوژیک روبرو شدند. بیشترین مقدار کاهش شاخص ها مربوط به گروهی بود که غذای ترکیبی گیاهی-حیوانی اما با چربی کمتر و کربوهیدرات بیشتر مصرف نموده بودند. این افراد پس از چهار هفته، شاخص زیستی حدود 3.5 تا 4.1 سال جوان تر از گروه پرچرب ثبت کردند.

آیا انسان ها واقعاً در یک ماه جوان تر می شوند؟

کاهش عدد محاسباتی در این آزمایش به معنای ناپدید شدن واقعی چند سال از عمر فرد نیست. پژوهشگران تاکید می نمایند که اصلاح رژیم غذایی باعث شده بدن داوطلبان الگوی زیست شیمیایی یک فرد جوان تر را نشان دهد، نه اینکه فرایند پیری به طور کامل معکوس شده باشد.

کربوهیدرات های استفاده شده در این پژوهش شامل شیرینی، قندهای ساده یا نان سفید نبود، بلکه از غذاهای کامل و کم پردازش تامین می شد. گروه هایی که شاخص های بهتری ثبت کردند، فیبر بیشتر و چربی اشباع کمتری نسبت به گذشته مصرف نموده بودند. کاهش چربی اشباع یکی از عوامل اصلی این تغییرات مثبت متابولیک به شمار می رود.

شاخص های زیستی می توانند به تغییرات کوتاه مدت واکنش سریع نشان دهند. همان طور که استرس روانی می تواند سن زیستی را به سرعت بالا ببرد و پس از آرامش کاهش دهد، تغییرات غذایی نیز فشار خون، چربی و قند خون را طی چند هفته تغییر می دهند.

مکانیسم زیست شیمیایی تغییر سریع نشانگرهای سلولی

بدن انسان به تغییرات ورودی مواد مغذی واکنش های سریع متابولیک نشان می دهد. کاهش دریافت چربی های اشباع و افزایش فیبرهای محلول، بار کاری کبد را کم می نماید و حساسیت گیرنده های انسولین را روی غشای سلول ها بهبود می بخشد. این فرایند التهاب سیستمی را در عروق کاهش داده و فراوری رادیکال های آزاد را مهار می نماید.

وقتی مقدار التهاب مهار می گردد، شاخص های خونی مانند پروتئین واکنشی C (C-reactive protein) و مقدار قند خون ناشتا افت می نمایند. از آنجا که فرمول های محاسباتی KDM مستقیماً از این متغیرها تغذیه می نمایند، عقربه ساعت بیولوژیک به سرعت به سمت اعداد پایین تر حرکت می نماید.

محدودیت های پژوهش و ابهام در پایداری نتایج

مدت زمان کوتاه چهار هفته ای و محدود بودن داوطلبان به سالمندان استرالیایی که از سلامت نسبی بالایی برخوردار بودند، تعمیم دادن نتایج را سخت می نماید. معین نیست که آیا با قطع وعده های غذایی آماده، این اثرات مثبت باقی می مانند یا خیر.

برای اثبات معکوس شدن واقعی پیری سن، احتیاج به تحقیقات طولانی مدت وجود دارد تا معین گردد آیا خطرات بروز بیماری های مزمن نیز کاهش می یابد یا خیر. با این حال، واکنش سریع داشبورد بیولوژیک بدن به تغییر سفره غذایی، نشان می دهد که نشانگرهای پیری انعطاف پذیرتر از تصورات قبلی هستند.

خطاهای رایج در درک مفهوم کربوهیدرات ها

سوءبرداشت عمده در میان عموم مردم، یکسان فرض کردن تمام منابع کربوهیدراتی است. کربوهیدرات های پیچیده موجود در حبوبات، غلات کامل و سبزیجات ریشه ای، سرعت جذب قند را کاهش داده و باکتری های مفید روده را تغذیه می نمایند.

حذف کامل کربوهیدرات ها و روآوردن به رژیم های بسیار پرچرب، می تواند سطح چربی های بد خون و التهاب عروقی را افزایش دهد. یافته های نو اثبات می نماید که کیفیت مواد غذایی و نسبت متعادل درشت مغذی ها بسیار معین نماینده تر از حذف کامل یک گروه غذایی است.

منبع: Aging Cell